( 430 ) « وَانْفَعْنا بِما عَلَّمْتَنا ، وَ زِدْنا عِلْماً نافِعَاً . » « 1 » و ما را از آن چه به ما آموخته‌اى بهره‌مند و دانش سودمند ما را افزون گردان . علومى كه خداوند به انسان آموخته و بهره‌مندى بهينه از آن مراد از « عَلَّمْتَنا » تعليم تكوينى همه‌ى نام‌هايى است كه خداوند متعال در اصل خلقت به حضرت آدم - عليه‌السّلام - و نوع انسان‌ها آموخته است ؛ چنان كه مىفرمايد : وَ عَلَّمَ آدَمَ الْأَسْماءَ كُلَّها « 2 » و تمام نام‌ها [ و كمالات خويش ] را به حضرت آدم - عليه‌السّلام - آموخت . و يا مقصود ، آموزه‌هاى مادى و معنوى است كه انسان در عالم بشريّت بدان نياز پيدا مىكند ؛ چنان كه مىفرمايد : عَلَّمَ الْإِنْسانَ ما لَمْ يَعْلَمْ « 3 » به انسان آن چه را كه نمىدانست ، تعليم فرمود . بنابر احتمال نخست ، از جمله‌ى « وَانْفَعْنا بِما عَلَّمْتَنا » ، نفع معنوى اراده شده و منظور ، بهره‌مندى از فطرتِ وَ عَلَّمَ آدَمَ الْأَسْماءَ كُلَّها مىباشد . بر اين اساس ، جمله‌ى بعد : « زِدْنا عِلْماً نافِعاً » نيز درخواست زيادى بهره‌گيرى از علم نام‌ها خواهد بود . بنابر احتمال دوّم ، از جمله‌ى نخست ، نفع بردن از تعليمات الهى در زمينه‌ى علوم مادّى و اجتماعى و انفرادى و از جمله‌ى دوّم : « وَ زِدْنا عِلْماً نافِعاً » تقاضاى زيادى آن‌ها اراده شده است . با اين حال ، با توجّه به اين نكته كه امام - عليه‌السّلام - خود گوينده‌ى اين كلام است و در مرحله‌ى بعد خواننده را در شب قدر به خواستن اين حاجت توجّه

--> ( 1 ) . اقبال الاعمال ، ص 179 . ( 2 ) . سوره‌ى بقره ، آيه‌ى 31 . ( 3 ) . سوره‌ى عَلَق ، آيه‌ى 5 .